PIP a Access to Work - wsparcie, by utrzymać pracę

Jeśli masz niepełnosprawność albo długotrwałe schorzenie i chcesz zacząć pracę, utrzymać tę, którą masz, lub przejść na samozatrudnienie, mogą Ci pomóc naraz dwa różne rodzaje wsparcia: PIP oraz Access to Work. Ludzie często je mylą, a robią zupełnie co innego i spokojnie możesz mieć oba. W skrócie: Access to Work nie wpływa na PIP, PIP nie wpływa na Access to Work, a PIP dostajesz niezależnie od tego, czy masz pracę.

Czym jest Access to Work

Access to Work to rządowy program, który pomaga osobom z niepełnosprawnością oraz osobom z fizycznym lub psychicznym schorzeniem zacząć lub utrzymać pracę. Prowadzi go Department for Work and Pensions (DWP), ten sam resort, który prowadzi PIP, ale jest to całkowicie odrębny program z własnym wnioskiem i własnymi zasadami.

Pomysł jest prosty. Przez schorzenie albo niepełnosprawność praca bywa trudniejsza niż dla innych. Możesz potrzebować konkretnego sprzętu, innego sposobu dojazdu albo kogoś, kto pomoże Ci przy określonych zadaniach. Access to Work potrafi dołożyć się do takiego praktycznego wsparcia, żeby schorzenie nie przeszkodziło Ci w pracy i nie wypchnęło Cię z posady, którą już masz.

Access to Work dostajesz zwykle w formie grantu. To ważne słowo. To nie wynagrodzenie i nie dodatek do dochodu na koszty życia. To pieniądze na usunięcie konkretnej bariery w pracy, najczęściej dokładane do kosztu sprzętu, wsparcia albo dojazdów. Dlatego urząd traktuje je zupełnie inaczej niż zarobki i zupełnie inaczej niż PIP.

Wsparcie dopasowują do Ciebie. Nie ma jednego stałego pakietu, który dostaje każdy. Po złożeniu wniosku doradca zwykle rozmawia z Tobą o tym, z czym naprawdę masz trudność w pracy i co by pomogło, a dopiero z tego układa wsparcie. Dwie osoby w tej samej pracy i z tą samą diagnozą mogą dostać zupełnie różną pomoc, bo napotykają na inne bariery.

Czym Access to Work różni się od PIP

Warto zobaczyć oba programy obok siebie, bo odpowiadają na różne pytania.

PIP pyta: jak schorzenie wpływa na Twoje codzienne funkcjonowanie (daily living) i na poruszanie się (mobility)? Patrzy na przygotowywanie jedzenia, mycie i ubieranie się, pilnowanie leków, komunikowanie się, kontakt z innymi ludźmi, decyzje finansowe oraz chodzenie i planowanie trasy. PIP nie jest means-tested ani work-tested. Dostaniesz je niezależnie od tego, czy pracujesz na pełny etat, na część etatu, czy wcale. Te pieniądze są Twoje i wydajesz je, jak chcesz.

Access to Work zadaje znacznie węższe pytanie: jakiego praktycznego wsparcia potrzebujesz, żeby wykonywać swoją pracę? Wszystko kręci się wokół zatrudnienia. Zwykle musisz mieć pracę, staż, work trial albo potwierdzoną datę rozpoczęcia lub prowadzić działalność na własny rachunek. Tych pieniędzy nikt nie wypłaca Tobie do ręki - idą na samo wsparcie.

Czyli: PIP dotyczy Twojego życia ze schorzeniem, a Access to Work Twojej pracy ze schorzeniem. Jedno nie zastępuje drugiego, a oceniają je różne zespoły według różnych kryteriów. Odmowa w jednym programie nie przesądza o drugim, a przyznanie jednego nie daje automatycznie drugiego.

Czy można mieć i PIP, i Access to Work?

Tak. Możesz mieć PIP i Access to Work jednocześnie, a posiadanie jednego nie obniża drugiego.

To jedna z najczęstszych obaw, jakie słyszymy, więc powiedzmy to jasno. Ludzie boją się, że jeśli skorzystają z Access to Work albo w ogóle pójdą do pracy, urząd uzna ich za "niewystarczająco niepełnosprawnych" i zabierze im PIP. Tak to nie działa: PIP i Access to Work rozpatrują osobne zespoły. Ten od Access to Work nie decyduje o Twoim PIP, a assessment PIP nie decyduje o Twoim wsparciu w pracy.

Access to Work to grant na pokrycie kosztów pracy z niepełnosprawnością, a nie dochód na życie, więc nie zachowuje się jak wynagrodzenie. Zwykle nie liczy się go jako dochodu obniżającego świadczenia means-tested, a samego PIP też nie wliczają do dochodu. Na świadczenia means-tested takie jak Universal Credit wpływają Twoje rzeczywiste zarobki z pracy, a nie wsparcie z Access to Work ani PIP. Zasady się zmieniają, a każdy ma inną sytuację, dlatego zanim cokolwiek założysz na temat własnego wniosku, sprawdź aktualny stan na gov.uk albo u doradcy ds. świadczeń. Więcej o tym, jak PIP układa się z UC, znajdziesz w poradniku PIP a Universal Credit.

Jest wręcz odwrotnie: to, że potrzebujesz wsparcia w pracy, pasuje do uczciwego wniosku o PIP. Jeśli potrzebujesz support workera, specjalnego sprzętu albo pomocy w dojeździe, mówi to coś realnego o tym, jak schorzenie na Ciebie wpływa. To rzetelny dowód, a nie sprzeczność. W obu programach zasada jest ta sama: opisz swoje trudności zgodnie z prawdą i w całości.

Za co może zapłacić Access to Work

Wsparcie z Access to Work jest praktyczne i różnorodne. Dokładna lista i sposób przekazywania pieniędzy mogą się zmieniać, mogą też obowiązywać limity i warunki, więc traktuj poniższe punkty jako orientacyjny przegląd tego, co program obejmuje, a nie jako stałą obietnicę, i sprawdzaj aktualne szczegóły na gov.uk. Wsparcie może obejmować:

• Specjalny sprzęt i oprogramowanie. Na przykład technologia wspomagająca, czytniki ekranu, oprogramowanie sterowane głosem, sprzęt ergonomiczny lub adaptacje sprzętu, którego już używasz.
• Pomoc w kosztach dojazdu do pracy. Jeśli z powodu schorzenia nie możesz korzystać z transportu publicznego, Access to Work może dołożyć się do dodatkowego kosztu dotarcia do i z pracy, na przykład taksówek.
• Support worker lub job coach. Osoba, która pomaga Ci przy określonych zadaniach, na przykład job coach pomagający odnaleźć się w nowej roli, support worker albo lektor.
• Wsparcie w komunikacji. Na przykład tłumacz języka migowego (British Sign Language) na rozmowy kwalifikacyjne lub spotkania.
• Wsparcie zdrowia psychicznego. Access to Work Mental Health Support Service może zapewnić dopasowaną pomoc, gdy schorzenie psychiczne utrudnia pracę, w tym plan, który pomoże Ci utrzymać zatrudnienie.
• Pomoc w zarządzaniu wsparciem. Pomoc w praktycznej stronie organizowania i prowadzenia przyznanego Ci wsparcia.

To, co faktycznie dostaniesz, zależy od Twoich potrzeb i ustalasz to z doradcą. Dwie osoby z tym samym lękiem mogą dostać zupełnie różną pomoc: jedna Mental Health Support Service, druga job coacha. O to właśnie w tym programie chodzi. Opiera się na Twoich barierach, a nie na etykiecie.

Praca przy pobieraniu PIP

Możesz pracować i jednocześnie pobierać PIP. Zaskakuje to wiele osób, bo cały przekaz wokół świadczeń opiera się na założeniu, że kończą się w chwili, gdy zaczynasz zarabiać. Z PIP jest inaczej. Nie jest means-tested ani work-tested. Istnieje dlatego, że życie z niepełnosprawnością albo długotrwałym schorzeniem po prostu więcej kosztuje, bez względu na to, czy masz pracę.

DWP ocenia PIP po tym, jak schorzenie na Ciebie wpływa, a nie po tym, czy masz etat. W assessmencie liczy się, czy wykonasz codzienne czynności niezawodnie: bezpiecznie, w akceptowalnym standardzie, powtarzalnie i w rozsądnym czasie. Można utrzymywać pracę starannie dopasowaną do choroby i mimo to mieć realne, codzienne trudności z gotowaniem, myciem, pilnowaniem leków, wyjściem z domu czy kontaktem z ludźmi. Praca i niepełnosprawność to nie przeciwieństwa.

Warto jednak przemyśleć, jak praca wygląda w Twoim wniosku. DWP może o nią zapytać, ale jako o tło dla codziennych czynności, a nie jako o powód do odmowy. Jeśli pracujesz, opisz uczciwie, jakim kosztem: na jakich udogodnieniach polegasz, w które dni jest ciężko, ile czasu potrzebujesz, żeby dojść do siebie po pracy, kto Ci to umożliwia. Zdanie "pracuję, ale tylko dlatego, że pracodawca pozwala mi robić przerwy, korzystam ze specjalnego sprzętu, a przez resztę dnia nie mam już siły na nic" mówi prawdę pełniej niż samo "pracuję".

Dokładnie ten niuans gubi się na formularzu PIP2. Ludzie piszą płaskie "wykonuję swoją pracę" i nieświadomie zaniżają to, ile ich to kosztuje. PIPpomoc powstało właśnie po to. Bierze Twój opis tego, jak schorzenie na Ciebie wpływa, i zamienia go w szczegółowe odpowiedzi na kolejne aktywności, o które naprawdę pyta formularz PIP2, w języku, który assessor umie ocenić. Niczego nie zmyśla i nie obiecuje wyniku, ale pilnuje, żeby Twoje trudności nie schowały się przypadkiem za tym, że dajesz radę w pracy. Możesz to sprawdzić na jednej aktywności za darmo. Zobacz też nasze poradniki o PIP a praca oraz PIP a praca na pełny etat.

Jak złożyć wniosek o Access to Work

O Access to Work wnioskujesz bezpośrednio, oddzielnie od PIP. Najbardziej aktualny sposób składania wniosku oraz obecne zasady kwalifikacji znajdują się na gov.uk, więc to tam zacznij i tam sprawdź wszystko poniżej.

Ogólnie proces zwykle wygląda tak:

1. Sprawdź, czy się kwalifikujesz. Zwykle musisz mieć 16 lat lub więcej, mieszkać i pracować (albo wkrótce zacząć pracę) w Anglii, Szkocji lub Walii oraz mieć pracę, staż, work trial, potwierdzoną datę rozpoczęcia lub własną działalność. Zwykle potrzebujesz też niepełnosprawności albo schorzenia fizycznego lub psychicznego, które wpływa na Twoją pracę. Dokładne kryteria znajdziesz na gov.uk.
2. Złóż wniosek online lub telefonicznie. Wniosek złożysz przez gov.uk. Jest też droga telefoniczna, jeśli potrzebujesz pomocy przy wypełnianiu, w tym wsparcie dla osób, którym formularze online sprawiają trudność.
3. Porozmawiaj z doradcą. Po złożeniu wniosku doradca Access to Work zwykle dzwoni, żeby omówić, z czym masz trudność w pracy i jakie wsparcie by pomogło. To rozmowa o barierach i rozwiązaniach, a nie badanie medyczne jak assessment PIP.
4. Odbierz decyzję i uruchom wsparcie. Jeśli uzgodnicie wsparcie, Access to Work organizuje je razem z Tobą, a czasem z Twoim pracodawcą, na przykład żeby zamontować sprzęt albo ustalić, jak rozliczyć grant na koszty.

Nie musisz mieć PIP, żeby ubiegać się o Access to Work, i nie musisz mieć Access to Work, żeby wnioskować o PIP. To dwie osobne ścieżki. Możesz pójść jedną, drugą, obiema albo żadną, zależnie od tego, czego potrzebujesz.

Jeśli przy okazji myślisz o wniosku o PIP, warto i tę stronę dopiąć porządnie. Gdy prowadzisz działalność na własny rachunek, sprawdź poradnik PIP dla samozatrudnionych, w którym odpowiadamy na pytania pojawiające się najczęściej tam, gdzie praca i PIP się przenikają.

Wszystko razem

Dla wielu osób z niepełnosprawnością uczciwy obraz wygląda tak: chcesz pracować albo już pracujesz i potrzebujesz odrobiny pomocy na dwóch frontach. Access to Work zdejmuje praktyczne bariery w miejscu pracy. PIP pokrywa szersze, dodatkowe koszty życia ze schorzeniem. Działają równolegle, nie znoszą się nawzajem, a korzystanie z jednego nie podważa drugiego.

Jeśli schorzenie wpływa i na codzienne życie, i na pracę, warto zająć się obiema stronami. O Access to Work wnioskuj przez gov.uk. Przy PIP opisz codzienne trudności w całości i tak, jak wyglądają naprawdę: w najgorsze i w najbardziej typowe dni, a nie tylko w te, w których jakoś dajesz radę. Jasne i uczciwe pokazanie różnicy między "daję radę w pracy" a "to jest dla mnie naprawdę trudne" zwykle decyduje o wyniku.

Najczęściej zadawane pytania