Aktywność 11 (w formularzu PIP2 nazwana Planning and following journeys) to pierwsza z dwóch aktywności komponentu mobility. Sprawdza, czy potrafisz zaplanować trasę i ją przebyć. Pytanie 13 we wniosku PIP2. Co ważne, aktywność ta nie dotyczy fizycznego chodzenia - to ocenia Aktywność 12 - lecz Twojej zdolności poznawczej i psychicznej do nawigowania w przestrzeni. Jeśli gubisz się w drodze, nie potrafisz korzystać z komunikacji miejskiej z powodu lęku albo potrzebujesz, żeby ktoś Ci towarzyszył podczas wyjść z domu, to właśnie tutaj zdobywasz punkty.
Dla wielu Polaków mieszkających w UK ta aktywność bywa źródłem nieporozumień. Część osób uważa, że skoro dojeżdża do pracy autobusem albo prowadzi samochód, automatycznie nie kwalifikuje się do żadnych punktów. To nieprawda. Liczy się to, jak choroba albo stan psychiczny wpływają na to, czy w większości dni podróżujesz samodzielnie, bezpiecznie i za każdym razem tak samo.
Nie wiesz, jak opisać swoje trudności?
PIPpomoc zamienia to, jak choroba wpływa na Twoje życie, w konkretne odpowiedzi, których wymaga formularz PIP2. Po polsku do zrozumienia, po angielsku do wysłania. Zobacz, jak to działa na jednej aktywności, całkowicie za darmo.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo →Descriptory i punktacja
Formularz PIP2 zawiera pięć możliwych descriptorów dla Aktywności 11. Wybierasz ten, który najtrafniej opisuje Twoją sytuację w większości dni:
Descriptor a - Brak trudności z planowaniem i realizacją podróży
Potrafisz samodzielnie zaplanować trasę i przebyć ją bez żadnej pomocy. Bez problemu jeździsz komunikacją miejską, prowadzisz samochód lub pieszo trafiasz tam, gdzie chcesz.
Descriptor b - Potrzebujesz zachęty, żeby wyjść z domu
Aby uniknąć przytłaczającego cierpienia psychicznego, ktoś musi Cię namówić do każdej podróży. Bez tej zachęty nie wyszedłbyś w ogóle. Typowe przy agorafobii, ciężkim lęku i depresji.
Descriptor c - Nie potrafisz zaplanować trasy
Nie umiesz wymyślić, jak dojechać do danego miejsca, którym autobusem jechać ani jak prowadzić nawigację, nawet po znanej trasie. Typowe przy demencji, niepełnosprawności intelektualnej i urazach mózgu.
Descriptor d - Nie potrafisz przebyć nieznanej trasy bez towarzystwa
Po znanej trasie sobie radzisz, ale w nowym miejscu się gubisz. Potrzebujesz drugiej osoby, psa asystującego lub urządzenia orientacyjnego.
Descriptor e - Nie jesteś w stanie podjąć żadnej podróży, bo wywołałaby przytłaczający stres psychiczny
"Cannot undertake any journey because it would cause overwhelming psychological distress to the claimant."
Tu nie chodzi o orientację w terenie, tylko o to, że sama myśl o wyjściu wywołuje stan nie do zniesienia. Ta ścieżka liczy się przy agorafobii, ciężkim lęku i PTSD.
Descriptor f - Nie potrafisz przebyć znanej trasy bez towarzystwa
"Cannot follow the route of a familiar journey without another person, an assistance dog or an orientation aid."
Gubisz się nawet w miejscach, które dobrze znasz. Najwyższa punktacja, często przy zaawansowanej demencji lub poważnym uszkodzeniu wzroku.
To nie dotyczy fizycznego chodzenia
Powtórzmy to wyraźnie, bo wielu wnioskodawców popełnia ten błąd. Aktywność 11 dotyczy planowania i realizacji trasy, a Aktywność 12 dotyczy fizycznego pokonywania dystansu. To dwie oddzielne aktywności i punkty z nich się sumują. Można uzyskać punkty w obu jednocześnie. Osoba, która chodzi 100 metrów bez problemu, ale gubi się w autobusie miejskim albo dostaje ataku paniki przy wejściu na peron, zdobywa punkty w Aktywności 11 i może też zdobyć w Aktywności 12.
Wielu Polaków uzyskuje enhanced mobility wyłącznie z Aktywności 11. Aby otrzymać enhanced rate komponentu mobility (£80,00 tygodniowo), potrzebujesz 12 punktów. Same descriptory e i f dają tyle. Jeśli z powodu agorafobii, autyzmu, ciężkiego lęku lub demencji nie wyjdziesz sam nigdzie, nie musisz nic udowadniać o swoich nogach.
Jakie schorzenia najczęściej dają punkty
Aktywność 11 obejmuje szerokie spektrum schorzeń, znacznie szersze niż ludzie zakładają. Najczęściej punktują się tu:
- Agorafobia - lęk przed wyjściem z domu, otwartymi przestrzeniami lub miejscami publicznymi
- Ciężki lęk uogólniony i ataki paniki w komunikacji publicznej
- Spektrum autyzmu - nieumiejętność radzenia sobie z nieznanym otoczeniem, hałasem, zmianą planu
- Demencja - gubienie się, dezorientacja, niezdolność zapamiętania trasy
- Niepełnosprawność intelektualna i trudności w nauce
- Ciężkie uszkodzenie wzroku - nieumiejętność odczytania znaków, rozkładów jazdy
- PTSD - wyzwalacze w tłumie, w pociągu, w ruchliwych miejscach
- Padaczka - ryzyko napadu uniemożliwiające samodzielną podróż
- Choroba Meniere'a, zawroty głowy - ataki niebezpieczne w drodze
- Ciężka depresja z amotywacją lub samobójczymi myślami przy wyjściach
Co opisać we wniosku
Najlepszą strategią jest opisanie konkretnych sytuacji, które rzeczywiście się wydarzyły lub regularnie się powtarzają. Zadaj sobie kilka pytań i odpowiedzi wpisz do formularza:
- Kiedy ostatnio przebyłeś samodzielnie nieznaną trasę? Jeśli nie pamiętasz, to już samo w sobie jest informacją.
- Co się stanie, jeśli musisz pojechać gdzieś nowego sam? Opisz lęk, dezorientację, ryzyko zgubienia się.
- Jakich podróży unikałeś lub anulowałeś z powodu swojego stanu? Wymień je z datami, jeśli pamiętasz.
- Kto Ci towarzyszy w drodze? Partner, rodzic, dorosłe dziecko, przyjaciel? Jak często?
- Jak reagujesz na zatłoczone autobusy, dworce, hałaśliwe miejsca? Opisz objawy.
Nie zaniżaj problemu. Wielu Polaków pisze ogólnie: "boję się autobusów". To za mało. Trzeba opisać konkretne objawy (drżenie, hiperwentylacja, łzy, ucieczka z autobusu, blokada przy wejściu), konkretne sytuacje (ostatnia próba, jej skutek) i konkretne osoby, które Cię wyprowadzają z domu albo przewożą.
Znajome kontra nieznane trasy
DWP rozróżnia między trasami, które przebywałeś już wielokrotnie (np. droga do GP, do najbliższego sklepu, do dziecka w szkole) a trasami, których nigdy wcześniej nie pokonywałeś (nowa przychodnia, urząd, dworzec w innym mieście). Wielu wnioskodawców jakoś sobie radzi z dobrze znanymi miejscami, ale w nowych całkowicie się gubi. To istotne rozróżnienie:
- Nie radzisz sobie z trasami nieznanymi - 10 punktów (descriptor d)
- Nie radzisz sobie z żadnymi trasami, nawet znanymi - 12 punktów (descriptor f)
Jeśli więc do GP jeździsz, ale do nowego specjalisty kierujesz partnera albo dzwonisz po taksówkę, opisz to dokładnie. To kwalifikuje Cię do descriptor d.
Bariery psychiczne w realizacji podróży
Agorafobia, ciężki lęk, PTSD i panic disorder to schorzenia, które samodzielnie potrafią dać 10-12 punktów w Aktywności 11. Jeśli wyjście z domu wywołuje przytłaczające cierpienie psychiczne (panika, dezorientacja, łzy, paraliż), spełniasz kryteria najwyższych descriptorów.
To często jedyna aktywność, w której schorzenia psychiczne zdobywają tyle punktów co fizyczne. Osoba, która z powodu ciężkiej agorafobii nie wyszła z domu sama od pół roku, otrzyma 12 punktów i kwalifikuje się na enhanced rate komponentu mobility, nawet jeśli fizycznie chodzi bez problemu.
Test "przytłaczającego cierpienia psychicznego"
Descriptory b, d, e i f w Aktywności 11 odwołują się do pojęcia overwhelming psychological distress. To więcej niż zwykły dyskomfort czy lekka nerwowość. Oznacza:
- Ataki paniki w trakcie podróży lub przed nią
- Dysocjację wywołaną drogą
- Niemożność dokończenia trasy - zawracanie, wzywanie pomocy, dzwonienie po kogoś
- Istotne konsekwencje po podróży - godziny lub dni cierpienia, wyczerpanie, niezdolność do funkcjonowania
- Aktywne unikanie wyjść jako rezultat
Udokumentuj konkretne incydenty, w których tego doświadczyłeś. Im więcej szczegółów (data, miejsce, co się stało, kto pomógł), tym lepiej.
Typowe wzorce kwalifikacji w Aktywności 11
- Agorafobia: najczęściej descriptor f (12 pkt) - nie potrafisz przebyć żadnej trasy samodzielnie
- Autyzm z problemami sensorycznymi: najczęściej descriptor d (10 pkt) - nie radzisz sobie z nieznanym
- Demencja: najczęściej descriptor c-f (8-12 pkt) w zależności od stadium
- Ciężki lęk i PTSD: najczęściej descriptor b (4 pkt) lub d (10 pkt)
- Choroba Meniere'a i ciężkie zawroty głowy: najczęściej descriptor d (10 pkt) - niebezpieczne samemu
- Ciężka padaczka: najczęściej descriptor d (10 pkt) - ryzyko napadu w drodze
- Niepełnosprawność intelektualna: najczęściej descriptor c-f (8-12 pkt)
- Ciężkie uszkodzenie wzroku: najczęściej descriptor d (10 pkt) bez urządzenia orientacyjnego
"Druga osoba" - co to dokładnie znaczy
Descriptory mówią o "drugiej osobie, psie asystującym lub urządzeniu orientacyjnym". Osobą może być:
- Członek rodziny lub przyjaciel
- Opłacany opiekun lub support worker
- Wolontariusz (kierowca taxi z asystą, transport buddy schemes)
- Każda osoba, która fizycznie Ci towarzyszy i realnie pomaga
Osoba ta musi rzeczywiście być obecna i aktywnie Ci asystować, nie tylko być w pobliżu. Warto zaznaczyć, że GPS lub nawigacja w telefonie zazwyczaj nie wystarcza, by uniknąć kwalifikacji do descriptor d - test jest taki, czy potrafisz przebyć trasę niezawodnie.
Psy asystujące i urządzenia orientacyjne
- Psy przewodnicy: przy uszkodzeniu wzroku
- Hearing dogs: przy głuchocie
- Medical alert dogs: przy cukrzycy, padaczce
- Psy asystujące dla osób w spektrum autyzmu: coraz częściej uznawane
- Biała laska: dla osób niewidomych
- Biała laska z czerwonymi paskami: dla osób głuchoniewidomych
- Specjalistyczne aplikacje nawigacyjne z konkretną konfiguracją: czasem są uznawane
Korzystanie z dowolnego z powyższych kwalifikuje Cię do odpowiedniego descriptor (b, d, e lub f).
Sprawa nawigacji satelitarnej
Czy zwykła nawigacja samochodowa lub Google Maps to "urządzenie orientacyjne" w rozumieniu PIP? Wokół tego trwa dyskusja. Generalnie:
- Standardowa nawigacja do prowadzenia samochodu zazwyczaj sama nie daje punktów
- Specjalistyczne aplikacje orientacyjne dla osób niewidomych (BlindSquare, Microsoft Soundscape) liczą się jako urządzenie orientacyjne
- Jeśli nie potrafisz przebyć podróży bez specyficznej technologii wspomagającej, dokładnie to opisz
- W połączeniu z innym schorzeniem (lęk, zaburzenia poznawcze) argument jest dużo mocniejszy
Przykład mocnej odpowiedzi do PIP2
Poniżej znajdziesz wzór odpowiedzi, który możesz dostosować do swojej sytuacji. Pamiętaj, że oryginał musi trafić do formularza po angielsku - tak wymaga DWP. Pod spodem polskie tłumaczenie 1:1.
"I have severe agoraphobia and panic disorder. I have not made any journey alone in 18 months. My husband accompanies me to every appointment, including weekly GP visits, monthly therapy sessions and quarterly hospital appointments. Without him I would not leave the house at all.
The last time I attempted to walk alone to the corner shop (300 metres from home) in October I had a full panic attack within 2 minutes of leaving the door - chest pain, hyperventilation, dissociation. I sat on the pavement until a neighbour helped me back. After that incident I have not attempted to leave the house alone again.
Even with my husband I cannot manage unfamiliar journeys without significant preparation. We planned a hospital trip in March and I needed 3 days of mental preparation, beta-blockers from my GP and a written script of what to expect. I still cried throughout the journey.
I cannot follow any journey safely (panic attacks risk fall or harm), repeatedly (each journey costs days of recovery), to an acceptable standard (visible distress, cannot interact) or within a reasonable time (journeys take three times longer due to stops).
I believe Descriptor f (12 points) applies because I cannot follow the route of any journey without my husband."
Ostatnim razem, kiedy próbowałam pójść sama do osiedlowego sklepu (300 metrów od domu) w październiku, dostałam pełnego ataku paniki w ciągu 2 minut po wyjściu - ból w klatce piersiowej, hiperwentylacja, dysocjacja. Siedziałam na chodniku, dopóki sąsiadka nie pomogła mi wrócić. Od tamtego incydentu nie próbowałam już wychodzić sama.
Nawet z mężem nie radzę sobie z nieznanymi trasami bez poważnych przygotowań. Planowaliśmy wizytę w szpitalu w marcu i potrzebowałam 3 dni przygotowania psychicznego, beta-blokerów od GP i spisanego scenariusza, czego mogę się spodziewać. I tak płakałam przez całą drogę.
Nie potrafię odbyć żadnej podróży bezpiecznie (ataki paniki grożą upadkiem lub urazem), powtarzalnie (każda podróż kosztuje mnie dni regeneracji), w akceptowalnym standardzie (widoczne cierpienie, brak interakcji z otoczeniem) ani w rozsądnym czasie (podróże trwają trzy razy dłużej przez postoje).
Uważam, że ma do mnie zastosowanie Descriptor f (12 punktów), ponieważ nie potrafię odbyć żadnej trasy bez męża."
Zwróć uwagę na konkrety: 18 miesięcy bez samodzielnej podróży, ostatni incydent z datą, dokładne odległości, trzydniowe przygotowanie. To są elementy, których szuka assessor.
Dowody warte załączenia
Każdy dowód, który potwierdzi Twoje słowa, wzmacnia wniosek. Do formularza PIP2 możesz dołączyć:
- List od GP opisujący agorafobię, lęk, autyzm, demencję lub inną podstawę
- Raport psychiatry lub psychologa
- List od opiekuna lub rodziny opisujący, jak często Ci towarzyszą
- Receptę na leki przeciwlękowe lub beta-blokery używane przed podróżą
- Pamiętnik kilkutygodniowy pokazujący wzorzec unikania
- Korespondencję z poradni mobilności lub support worker
Potrzebujesz gotowej odpowiedzi do PIP2?
PIPpomoc przygotowuje spersonalizowane odpowiedzi do wszystkich 12 aktywności PIP, w tym Aktywności 11. Po polsku do zrozumienia i po angielsku do wklejenia do formularza. Wystarczy opisać swoją sytuację po polsku.
Zobacz cennik Wypróbuj jedną aktywność za darmoNajczęściej zadawane pytania
Prowadzę samochód. Czy to znaczy, że nie mam punktów w Aktywności 11?
Niekoniecznie. Jeśli prowadzisz tylko po znanych trasach i gubisz się lub panikujesz w nieznanym miejscu, nadal zdobywasz punkty. Jeśli prowadzisz, ale nie korzystasz z komunikacji publicznej z powodu lęku, to też ogranicza Twoje opcje podróży. Co więcej, jeśli ze względu na stan zdrowia (senność po lekach, ryzyko napadu padaczki, problemy ze wzrokiem) nie powinieneś prowadzić, ale jednak prowadzisz, kryterium bezpieczeństwa mówi, że nie robisz tego niezawodnie.
Używam nawigacji. Czy to jest "urządzenie orientacyjne"?
Można tak argumentować - to urządzenie, które pozwala Ci przebywać trasy, których samodzielnie nie pokonałbyś. Jeśli nie potrafisz nawigować po ŻADNEJ trasie bez nawigacji, potrzebujesz urządzenia pomocniczego do realizacji podróży. Połączenie tego z innym schorzeniem (lęk, zaburzenia poznawcze) wzmacnia argumentację.
Nie wychodziłem z domu od miesięcy - jaki descriptor mi przysługuje?
Głęboka agorafobia lub stan housebound najczęściej kwalifikuje się do descriptor f (12 punktów). Udokumentuj: kiedy ostatnio wyszedłeś sam, co się dzieje, kiedy próbujesz, co by się stało, gdybyś musiał pójść na wizytę. List od GP potwierdzający stan jest tu szczególnie cenny.
Partner musi mi wszędzie towarzyszyć - czy to wystarczy?
Tak. Jeśli nie potrafisz odbyć podróży bez niego, descriptor d (10 pkt) lub f (12 pkt) ma zastosowanie. Bądź konkretny - których podróży nie zrobisz sam, co by się stało, gdybyś spróbował. Im więcej szczegółów, tym mocniejszy wniosek.
Czy assessor zapyta mnie o historię podróży?
Bardzo możliwe. Mogą zapytać, czy wyjechałeś w zeszłym roku na wakacje. Wakacje z rodziną nie dyskwalifikują - nawet osoby z głębokim lękiem czasami dają radę odbyć dużą podróż z istotnym wsparciem. Opisz, jakie wsparcie otrzymałeś, ile to kosztowało Cię psychicznie i jak długo trwała regeneracja.
Jak Aktywność 11 łączy się z Aktywnością 12 (mobility)?
Punktują się osobno. Możesz kwalifikować się w obu jednocześnie. Wiele osób kwalifikuje się do enhanced mobility (12+ punktów) tylko z Aktywności 11, nawet jeśli chodzenie w Aktywności 12 jest sprawne. Sumowanie punktów daje wyższe stawki.
Czy korzystanie z taksówek zamiast komunikacji publicznej się liczy?
Tak, jeśli korzystasz z taksówek dlatego, że stan zdrowia nie pozwala Ci na komunikację publiczną, to istotny dowód. To, że sam nie pojedziesz autobusem ani pociągiem, często łączy się z brakiem możliwości prowadzenia samochodu i zostawia Cię zależnym od taksówek lub asysty innej osoby.
Pojechałem na urlop z rodziną - czy to zaszkodzi mojemu wnioskowi?
Nie automatycznie. Assessor może o to zapytać, ale fakt wyjazdu raz w roku z rodziną nie podważa codziennego unikania. Opisz, jak duże wsparcie potrzebowałeś (organizacja przez kogoś innego, leki, długie przygotowania) oraz to, że taki wyjazd jest wyjątkiem, nie regułą.