Aktywność 6 (w formularzu PIP2 nazwana Dressing and undressing) obejmuje zakładanie i zdejmowanie każdej części garderoby - skarpetek, butów, bielizny, kurtki. To pytanie 8 we wniosku PIP2. Zapamiętaj jedno: liczą się WSZYSTKIE ubrania, nie tylko przeciągnięcie koszulki przez głowę.
Wielu Polaków zaniża tę sekcję, bo "jakoś sobie radzi". To błąd. Jeśli schylenie się do skarpetek rozrywa Ci kręgosłup, jeśli zapinasz biustonosz przez 5 minut, jeśli kupujesz wyłącznie buty na rzepy, bo sznurówek nie zawiążesz, to wszystko są dowody, które dają punkty. Przerobienie szafy pod chorobę też liczy się jako pomoc.
Nie wiesz, jak opisać swoje trudności?
PIPpomoc zamienia to, jak choroba wpływa na Twoje życie, w konkretne odpowiedzi, których wymaga formularz PIP2. Po polsku do zrozumienia, po angielsku do wysłania. Zobacz, jak to działa na jednej aktywności, całkowicie za darmo.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo →Descriptory i punktacja
Descriptor a - Potrafisz się ubrać i rozebrać samodzielnie
Bez problemu zakładasz każde ubranie, zapinasz guziki, zawiązujesz sznurówki.
Descriptor b - Potrzebujesz urządzenia pomocniczego
Łyżka do butów na długim trzonku, sock aid, hak do guzików, kij do ubierania, buty na rzepy, gumka w pasie zamiast guzików. Jeśli przerabiasz szafę tak, żeby omijać trudne zapięcia, to JEST pomoc.
Descriptor c - Potrzebujesz zachęty do ubrania się
Ktoś musi Ci przypominać, żebyś się ubrał, albo popychać Cię do tego, gdy depresja zabiera całą energię. Bardzo częste przy chorobach psychicznych.
Descriptor d - Potrzebujesz pomocy przy dolnej części ciała
Ktoś Ci pomaga przy spodniach, skarpetkach, butach i bieliźnie. Codzienność przy bólu pleców i problemach z biodrem.
Descriptor e - Potrzebujesz pomocy przy górnej części ciała
Ktoś Ci pomaga przy biustonoszu, bluzce albo kurtce. Częste przy chorym barku, po usztywnieniu kręgów i przy silnym bólu.
Descriptor f - Nie potrafisz się ubrać ani rozebrać w ogóle
Najwyższa punktacja. Przy zaawansowanym MS, MND czy po ciężkim udarze.
Co Polacy często pomijają
Wybór odpowiedniego ubrania. Jeśli przez zaburzenia poznawcze nie dobierasz ubrania do pogody, to też liczy się w tej aktywności. Letnia bluzka w środku zimy, bo decyzja Ci się nie poukładała, jest sygnałem, że potrzebujesz zachęty.
Dolna część ciała to również skarpetki i buty. Wiele osób bez trudu wciąga luźną koszulkę, ale do skarpetek już się nie schyli i sznurówek nie zawiąże. To descriptor d, czyli minimum 2 punkty. Jeśli nosisz wyłącznie buty wsuwane, bo sznurowanych nie ogarniasz, korzystasz właśnie z adaptacji.
Czas. Jeśli ubierasz się 30-45 minut zamiast 10, nie spełniasz kryterium rozsądnego czasu. Wtedy DWP ma ocenić Cię tak, jakby ta czynność w ogóle Ci nie wychodziła.
Ból w trakcie i po wszystkim. Jeśli ubieranie boli tak, że nic więcej już potem nie zrobisz, nie robisz tego ani bezpiecznie, ani w akceptowalnym standardzie.
Przerobiona szafa to pomoc. Jeśli buty sznurowane poszły do kosza i kupujesz tylko wsuwane, jeśli spodnie z guzikiem zastąpiły dresy, jeśli bierzesz wyłącznie biustonosze zapinane z przodu, to wszystko są adaptacje. Bez nich nie ubierzesz się samodzielnie. Wypisz je we wniosku.
Co liczy się jako trudność z ubieraniem
Wszystko: guziki, suwaki, haftki, sznurówki, przeciąganie ubrań przez głowę, zakładanie skarpetek i butów, zapinanie biustonosza, dobieranie ubrania do pogody oraz zakładanie i zdejmowanie sprzętu medycznego (szyny, pończochy uciskowe, protezy, ortezy). Jeśli przy którejkolwiek z tych rzeczy siedzisz znacznie dłużej niż osoba zdrowa albo ktoś musi Ci pomóc, punktujesz.
Pełna lista pomocy do Aktywności 6
Każde z poniższych daje minimum descriptor b (2 punkty):
- Łyżka do butów na długim trzonku (nie sięgasz stóp)
- Sock aid (nie sięgasz stóp do skarpetek)
- Hak do guzików (nie radzisz sobie z guzikami)
- Zip pull (nie chwytasz małych zamków)
- Kij do ubierania (pomaga sięgnąć ubrań)
- Zapinacz do biustonosza (nie sięgasz za plecy)
- Buty na rzepy (nie wiążesz sznurówek)
- Spodnie z gumką (nie zapinasz guzików/zamków)
- Biustonosze sportowe wkładane (nie zapinasz)
- Magnesy lub duże zapięcia
- Buty wsuwane (nie wiążesz)
- Donning aid do pończoch uciskowych
- Adaptowana bielizna pod stomię lub cewnik
Schorzenia kwalifikujące się w Aktywności 6
- Zapalenie stawów (RA, OA, PsA): ból i sztywność nie pozwalają ani zapiąć, ani się schylić. Zwykle descriptor od b do d.
- Ból pleców, rwa, stenoza kręgosłupa: nie schylisz się do dolnej części ciała. Zwykle descriptor d.
- Zamrożone ramię, uraz stożka rotatorów: nie podnosisz rąk powyżej barków. Descriptor e (4 punkty).
- Stwardnienie rozsiane: osłabienie, spastyczność, zmęczenie. Często descriptor d lub e.
- Choroba Parkinsona: drżenie, sztywność, spowolnienie. Descriptor b minimum.
- Udar: hemipareza po jednej stronie. Często descriptor d lub e.
- Demencja: trudność z wyborem odpowiedniego ubrania. Descriptor c.
- Depresja: brak motywacji do ubrania. Descriptor c.
- Autyzm: problemy sensoryczne z fakturami, dysfunkcje wykonawcze.
- Porażenie mózgowe: trwałe trudności motoryki precyzyjnej.
- EDS/hipermobilność: zwichnięcia stawów podczas ubierania.
- Ciężka egzema/łuszczyca: ból przy kontakcie z tkaniną, czas bandażowania.
- Ciężka otyłość: nie sięgasz stóp, nie ogarniasz ubrania.
- Po udarze lub operacji: trudności w okresie rekonwalescencji.
- Amputacja kończyny: ubieranie jedną ręką.
Czas jako dowód
Jeśli ubieranie zajmuje Ci istotnie więcej niż normalnie:
- Zdrowy dorosły: typowo 5-15 minut
- Łagodna trudność: 20-30 minut
- Umiarkowana: 30-60 minut
- Ciężka: ponad 60 minut lub niemożliwe bez pomocy
Jeśli zwykłe ubranie się zajmuje Ci ponad 30 minut, nie mieścisz się w rozsądnym czasie. Zapisz to konkretnie: "Ubieram się średnio 45 minut. Kilka razy muszę usiąść, bo boli. Same skarpetki to 15 minut".
Aspekt poznawczy
Aktywność 6 to nie tylko sprawność fizyczna. Zaburzenia poznawcze też dają punkty, jeśli:
- Nie dobierasz ubrania do pogody
- Zapominasz o podstawach: wychodzisz bez bielizny albo w bluzce na lewą stronę
- Masz tak silną nadwrażliwość sensoryczną (autyzm), że nie potrafisz wybrać, co włożyć
- Ktoś musi Cię zachęcać, bo depresja albo demencja odbiera inicjatywę
- Rozpraszasz się w połowie i nie kończysz ubierania
Przy chorobach psychicznych zwykle zaczyna się od descriptora c (2 punkty za potrzebę zachęty).
Co, jeśli całe dni spędzasz w piżamie
Wiele osób z ciężką depresją, ME/CFS albo przewlekłym bólem nie przebiera się przez cały dzień albo zostaje w połowie ubrana. To też jest dowód:
- "W typowym tygodniu jestem porządnie ubrana tylko 1-2 dni. Przez resztę zostaję w piżamie albo chodzę w dresach z gumką."
- "Od ponad 3 tygodni nie założyłam żadnych 'normalnych' ubrań. Przez chorobę nie wychodzę z piżamy."
- "Wieczorem partner przebiera mnie w piżamę, a ubranie się w ciągu dnia kosztuje mnie mnóstwo wysiłku i też wymaga pomocy."
Przykład mocnej odpowiedzi do PIP2
"Due to severe rheumatoid arthritis in my hands and severe lumbar back pain, I cannot dress without assistance. Putting on socks alone takes me 15 minutes using a sock aid - I cannot bend forward enough to reach my feet without one.
I cannot fasten buttons due to RA in my fingers. All my trousers have elasticated waists. My partner fastens my bra (back-fastening) every morning - I cannot reach behind my back without severe shoulder pain.
Total dressing time averages 45 minutes. I need to sit down 3-4 times during the process. After dressing I need 30 minutes resting before I can do anything else.
On 2-3 days per week I do not dress fully because of fatigue and pain - I stay in nightclothes or change directly into elasticated tracksuits without underwear.
I cannot dress safely (fall risk balancing on one leg for trousers), repeatedly (days when I cannot dress at all), to an acceptable standard (need partner to fasten bra/help with buttons) or within a reasonable time (45 min vs 10 min normal).
I believe Descriptor e (4 points) applies because I need assistance from my partner to dress my upper body."
Nie zapinam guzików z powodu RZS w palcach. Wszystkie moje spodnie mają gumkę. Partner zapina mi biustonosz (z tyłu) każdego ranka - nie sięgam za plecy bez silnego bólu barku.
Całkowity czas ubierania to średnio 45 minut. Muszę usiąść 3-4 razy w trakcie. Po ubraniu potrzebuję 30 minut odpoczynku, zanim cokolwiek zrobię.
W 2-3 dni w tygodniu w ogóle się nie ubieram z powodu zmęczenia i bólu - zostaję w piżamie albo przebieram się od razu w dresy z gumką, bez bielizny.
Nie ubieram się bezpiecznie (ryzyko upadku przy staniu na jednej nodze do spodni), powtarzalnie (dni, gdy w ogóle się nie ubieram), w akceptowalnym standardzie (potrzebuję partnera do biustonosza/guzików) ani w rozsądnym czasie (45 min vs 10).
Uważam, że ma zastosowanie Descriptor e (4 punkty), bo przy ubieraniu górnej części ciała potrzebuję pomocy partnera."
Najczęściej zadawane pytania
Noszę łatwe ubrania, by uniknąć problemu. Czy to się liczy?
Tak. Buty wsuwane, spodnie z gumką, bluzki zapinane z przodu zamiast przez głowę - to wszystko adaptacje. To, że przez chorobę ubierasz się inaczej niż kiedyś, samo w sobie dowodzi trudności. Bez tych adaptacji nie ubierzesz się samodzielnie.
Partner przygotowuje mi ubranie. Czy to się liczy?
Tak, jeśli przez zaburzenia poznawcze nie dobierasz ubrania do pogody ani do okazji i ktoś musi robić to za Ciebie. Napisz to wprost: "Partner codziennie wykłada mi odpowiednie ubranie, bo przez zaburzenia poznawcze nie ocenię, co pasuje na pogodę".
Czy zakładanie pończoch uciskowych się liczy?
Tak, i to bardzo. Pończochy klasy 2 i 3 zakłada się z ogromnym trudem. Jeśli używasz do tego przyrządu (silk slipper, butler frame), masz descriptor b (2 punkty). Jeśli zakłada Ci je ktoś inny, wchodzi descriptor d (2 punkty), bo to pomoc przy dolnej części ciała.
W dobre dni daję radę, w złe nie. Co mi przysługuje?
Kieruj się zasadą większości dni. Jeśli ponad połowę dni potrzebujesz pomocy albo siedzisz nad ubieraniem znacznie dłużej, descriptor Ci przysługuje. Opisz swój typowy tydzień.
Ubieram się godzinę z powodu zmęczenia. Czy to PIP?
Tak. Nie mieścisz się w rozsądnym czasie, jeśli ubierasz się znacznie dłużej niż osoba zdrowa. Jeśli musisz robić przerwy na odpoczynek albo po wszystkim padasz z wyczerpania, punktujesz w odpowiednim descriptorze.
Nie znoszę dotyku ubrania z powodu sensoryki - czy to się liczy?
Tak. Autyzm i zaburzenia przetwarzania sensorycznego, przez które nie wytrzymujesz ubrania na sobie, jak najbardziej się liczą. Jeśli nosisz tylko wybrane materiały, obcinasz wszystkie metki albo ubierasz się zawsze w tej samej kolejności, to jest trudność z ubieraniem.
A co z wymaganiami przy stomii lub cewniku?
Liczy się wszystko: bielizna dopasowana do stomii albo cewnika, dobieranie ubrań pod sprzęt medyczny i dodatkowy czas na jego obsługę. Masz co najmniej descriptor b (2 punkty).
Potrzebujesz pełnej odpowiedzi do PIP2?
PIPpomoc przygotowuje spersonalizowane odpowiedzi do wszystkich 12 aktywności PIP, w tym Aktywności 6. Po polsku do zrozumienia i po angielsku do wklejenia do formularza.
Zobacz cennik Wypróbuj jedną aktywność za darmo