FND (Functional Neurological Disorder), po polsku czynnościowe zaburzenie neurologiczne, to choroba, w której układ nerwowy działa nieprawidłowo, choć badania nie pokazują uszkodzenia mózgu ani nerwów. Objawy są przy tym jak najbardziej prawdziwe i potrafią ograniczać życie tak samo mocno jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona. Pod nazwą FND kryją się napady niepadaczkowe (PNES), drżenia i paraliż czynnościowy, dystonie oraz zaburzenia chodu. Polacy w UK z FND często dostają PIP, ale trzeba to dobrze opisać i podeprzeć mocnymi dowodami.
Poniżej tłumaczymy po polsku, jak opisać objawy FND, dlaczego DWP czasem podchodzi do tej diagnozy nieufnie i co zrobić, kiedy assessor jej nie rozumie.
Nie wiesz, jak opisać swoje trudności?
PIPpomoc zamienia to, jak choroba wpływa na Twoje życie, w konkretne odpowiedzi, których wymaga formularz PIP2. Po polsku do zrozumienia, po angielsku do wysłania. Zobacz, jak to działa na jednej aktywności, całkowicie za darmo.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo →FND jako pełnoprawna diagnoza neurologiczna
DSM-5 (od 2013 roku) i ICD-11 traktują FND jako odrębne rozpoznanie. NHS prowadzi specjalistyczne kliniki FND, między innymi przy King's College w Londynie i w Edynburgu. To nie jest ani "tylko stres", ani choroba wymyślona. Przy PIP obowiązują tu dokładnie te same zasady co przy każdym innym schorzeniu: punkty daje wpływ choroby na codzienne życie, a nie sama nazwa diagnozy.
Za które aktywności PIP możesz dostać punkty przy FND
Wszystko zależy od tego, jakie masz objawy:
- Paraliż czynnościowy - Aktywność 4, 6 i 12
- Drżenia czynnościowe - Aktywność 1 i 6
- PNES (napady niepadaczkowe) - Aktywność 1, 4 i 11, bo liczy się bezpieczeństwo i to, czy ktoś musi Cię pilnować
- Zaburzenia chodu - Aktywność 12
- Dysartria czynnościowa - Aktywność 7
- Zaburzenia poznawcze - Aktywność 8 i 10
Przykład mocnej odpowiedzi do PIP2 - Aktywność 12
"I have functional neurological disorder (FND) with functional gait disorder and PNES (psychogenic non-epileptic seizures), diagnosed by consultant neurologist at King's College Hospital in 2022. I am under FND clinic care.
I cannot walk more than 15 metres unaided. My legs give way unpredictably (functional weakness episodes) approximately 4-5 times per day. I have fallen 8 times in the past 6 months, twice requiring A&E.
I use a rollator indoors and a wheelchair outdoors. I cannot leave the house alone. PNES occur 2-3 times per week, typically lasting 5-15 minutes with post-event confusion lasting hours.
Specialist physiotherapy at the FND clinic has helped marginally, but my function remains severely limited.
I cannot walk safely (falls, PNES), repeatedly, to an acceptable standard or within a reasonable time.
I believe Descriptor d (10 points) applies because I can only stand and move between 20 and 50 metres using my rollator, and no more than 15 metres unaided."
Bez pomocy nie przejdę więcej niż 15 metrów. Nogi odmawiają mi posłuszeństwa bez ostrzeżenia (epizody czynnościowego osłabienia) około 4-5 razy dziennie. W ostatnich 6 miesiącach doszło u mnie do 8 upadków, dwa z nich skończyły się na A&E.
W domu poruszam się z rollatorem, na zewnątrz wózkiem inwalidzkim. Z domu nie wychodzę bez drugiej osoby. PNES zdarzają się 2-3 razy w tygodniu i trwają zwykle 5-15 minut, a dezorientacja po napadzie ciągnie się godzinami.
Specjalistyczna fizjoterapia w klinice FND pomogła w niewielkim stopniu, ale nadal funkcjonuję bardzo słabo.
Nie potrafię chodzić bezpiecznie (upadki, PNES), powtarzalnie, na akceptowalnym poziomie ani w rozsądnym czasie.
Uważam, że stosuje się Descriptor d (10 punktów), bo z rollatorem pokonuję od 20 do 50 metrów, a bez niego najwyżej 15."
Co dołączyć jako dowód
- List od neurologa z rozpoznaniem FND
- Wyniki MRI i EEG - prawidłowe wyniki wspierają rozpoznanie FND, bo wykluczają inne przyczyny
- Raporty ze specjalistycznej fizjoterapii
- Listy z kliniki FND (King's, Edynburg, Sheffield)
- Seizure diary, czyli dziennik napadów (przy PNES)
- Wypisy ze szpitala
- List od GP
Rzetelną wiedzę o FND znajdziesz na fndhope.org (FND Hope UK) oraz na neurosymptoms.org. Do specjalistycznej kliniki NHS skieruje Cię GP. Dziennik objawów zacznij prowadzić od dziś, bo bez niego trudno pokazać, jak często i jak mocno objawy Cię blokują.
Co zrobić, jeśli DWP odmówi
Assessorzy często nie znają FND i przez to zaniżają jej wpływ na codzienne życie. Wtedy zostaje MR, a po nim Tribunal. Najwięcej zmienia dobry list od specjalisty, który wyjaśnia, czym FND naprawdę jest, oraz Twój dziennik objawów. Decyzję zmienia mniej więcej 20-25% MR, a w Tribunale wygrywa około dwóch trzecich odwołujących się.
Potrzebujesz pełnej odpowiedzi do PIP2?
PIPpomoc przygotuje spersonalizowane odpowiedzi do wszystkich 12 aktywności - po polsku i po angielsku.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo Zobacz cennikNajczęściej zadawane pytania
Czy FND to wymyślona choroba?
Nie. FND figuruje jako rozpoznanie neurologiczne w DSM-5 i ICD-11. Układ nerwowy naprawdę wywołuje te objawy, tyle że badania obrazowe nie pokazują uszkodzenia. NHS prowadzi specjalistyczne kliniki FND.
Mam PNES i padaczkę jednocześnie. Jak to opisać?
Opisz oba rodzaje napadów osobno, bo każdy inaczej zagraża Twojemu bezpieczeństwu. Dołącz listy od neurologa, które potwierdzają jedno i drugie rozpoznanie.
Czy DWP potraktuje FND jako "tylko psychikę"?
FND ma rozpoznanie neurologiczne, a nie psychiatryczne. Najmocniej broni Cię list od neurologa, bo wtedy assessor nie zbędzie Twoich objawów jako "tylko stresu".
Czy dostanę polskiego tłumacza na assessment?
Tak. Masz prawo do bezpłatnego tłumacza. Zgłoś to od razu, gdy dostaniesz termin assessmentu.
Ile może być wart Twój PIP?
O kwocie decyduje to, które descriptory spełniasz, a nie sama nazwa choroby. Wpisz poniżej główne schorzenie, a zobaczysz, ile rocznie może dać dobrze przygotowany wniosek. To wyłącznie szacunek, bo o realnej stawce przesądzi to, jak DWP oceni Twoje trudności w 12 aktywnościach PIP.
Ile Twój PIP jest wart?
Oficjalne kwoty znajdziesz w pełnej tabeli stawek PIP 2026; jak punkty przekładają się na stawkę, wyjaśnia system punktów PIP. Zobacz też ile dokładnie możesz dostać.