Miażdżyca tętnic obwodowych (Peripheral Artery Disease, PAD) to choroba spowodowana zwężeniem tętnic kończyn dolnych przez blaszki miażdżycowe. Powoduje niedokrwienie nóg, ból przy chodzeniu (chromanie przestankowe), a w zaawansowanych przypadkach owrzodzenia, gangrenę i amputację. PAD często znacząco wpływa na funkcjonalność i kwalifikuje do PIP - szczególnie w zaawansowanych stadiach.
Wśród polskiej społeczności w UK PAD jest częstym powodem ograniczeń mobilności, szczególnie u osób starszych z czynnikami ryzyka - palenie, cukrzyca, nadciśnienie, wysoki cholesterol. Wielu pacjentów zaniża swoje trudności, akceptując je jako "naturalne dla wieku".
Nie wiesz, jak opisać swoje trudności?
PIPpomoc zamienia to, jak choroba wpływa na Twoje życie, w konkretne odpowiedzi, których wymaga formularz PIP2. Po polsku do zrozumienia, po angielsku do wysłania. Zobacz, jak to działa na jednej aktywności, całkowicie za darmo.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo →Stadia PAD (klasyfikacja Fontaine)
- Stadium I: Bezobjawowe - PAD wykryte w badaniach
- Stadium IIa: Chromanie powyżej 200 m
- Stadium IIb: Chromanie poniżej 200 m
- Stadium III: Ból spoczynkowy (ischaemic rest pain)
- Stadium IV: Owrzodzenia, gangrena
Stadia IIb-IV niemal zawsze kwalifikują do PIP, zwłaszcza w komponencie mobility.
Chromanie przestankowe - klucz
Chromanie przestankowe (claudicatio intermittens) to klasyczny objaw PAD:
- Ból mięśni nóg (zazwyczaj łydki) podczas chodzenia
- Ból znika po krótkim odpoczynku (1-5 minut)
- Ból wraca po podobnym dystansie
- Gorszy pod górę, na zimnie, przy szybszym tempie
Dla PIP - opisz dokładnie dystans przed bólem. To kluczowe dla Aktywności 12.
Ból spoczynkowy
W zaawansowanym PAD (stadium III) ból występuje nawet w spoczynku:
- Najgorszy w nocy w pozycji leżącej
- Pacjenci muszą zwieszać nogę z łóżka lub spać w fotelu
- Stopa staje się blada przy uniesieniu, sina przy opuszczeniu
- Słaby lub brak pulsu na stopach
- Zimne stopy
- Wolniej rosnące paznokcie i włosy na nogach
Owrzodzenia i gangrena
Stadium IV to krytyczne niedokrwienie:
- Owrzodzenia niedokrwienne - bolesne, na koniuszkach palców
- Gangrena - czarne, martwe tkanki
- Ryzyko amputacji
- Częste infekcje
- Codzienne opatrunki
Na jakie aktywności PIP wpływa PAD
Aktywność 12 - Poruszanie się
Najważniejsza aktywność dla PAD. Dystans chodu jest często bardzo ograniczony:
- Stadium IIa - 200+ m: prawdopodobnie 0-4 punktów
- Stadium IIb - 50-200 m: 4-8 punktów
- Ból w 20-50 m: 10 punktów (Descriptor 12d)
- Ból w mniej niż 20 m: 12 punktów (Descriptor 12e)
- Nie może się poruszać bez pomocy: 12 punktów (Descriptor 12f)
Aktywność 11 - Planowanie podróży
Strach przed bólem w nieznanym miejscu. Niemożność szybkiego przejścia przez ulicę przy światłach. Lęk przed brakiem miejsca do siedzenia.
Aktywność 4 - Mycie
Owrzodzenia stóp wymagają specjalnej opieki. Niemożność stania w prysznicu. Codzienne opatrunki ran.
Aktywność 3 - Zarządzanie terapią
Leki przeciwpłytkowe (aspiryna, klopidogrel), statyny, ACE-I, leki na nadciśnienie i cukrzycę. Insulina przy cukrzycy. Codzienne kontrole stóp, opatrunki.
Leczenie PAD
- Modyfikacja czynników ryzyka (zaprzestanie palenia kluczowe)
- Statyny (atorwastatyna 80mg)
- Leki przeciwpłytkowe (aspiryna 75mg, klopidogrel 75mg)
- Leki na ciśnienie (ACE-I, ARB)
- Cilostazol - poprawa dystansu chromania
- Naftidrofuryl
- Programy treningu chromania
- Angioplastyka (PTA) z lub bez stentu
- Bypass tętniczy (fem-pop bypass)
- Endarterektomia
- Amputacja w przypadku gangreny
Cukrzyca i PAD
Cukrzyca jest głównym czynnikiem ryzyka PAD. Kombinacja jest szczególnie niebezpieczna:
- Neuropatia cukrzycowa maskuje ból - późniejsza diagnoza
- Ryzyko stopy cukrzycowej
- 5-10x wyższe ryzyko amputacji
- Wolniejsze gojenie ran
Patrz "PIP przy wielu schorzeniach" - cukrzyca + PAD to znacząca kombinacja.
Przykład odpowiedzi do PIP2
"I have severe peripheral artery disease (Fontaine stage IIb) diagnosed by Dr X, vascular consultant. ABPI (Ankle-Brachial Pressure Index) is 0.42 right, 0.38 left (severe). I had fem-pop bypass in 2024 with limited improvement. I am on clopidogrel 75mg, atorvastatin 80mg, ramipril and cilostazol.
For Activity 12 (Moving around) - I can walk around 40 metres on flat ground before I must stop due to cramping calf pain. Recovery takes 3-5 minutes. I cannot walk uphill, in cold weather or for more than 2 walks per day without exhaustion.
I now have rest pain at night in my left foot. I hang my leg off the bed and barely sleep. I cannot wear normal shoes due to foot ulcer on right toe - district nurse changes dressings 3x weekly.
I also have type 2 diabetes (HbA1c 78) with peripheral neuropathy, hypertension and previous MI 2021. Combined effect prevents normal daily activity.
I cannot move around safely (risk of stumbling from foot ulcer), repeatedly (after 2 attempts I am exhausted), to an acceptable standard or within a reasonable time.
I believe Descriptor 12d (10 points) applies."
W Aktywności 12 (Poruszanie się) - mogę przejść około 40 metrów po płaskim gruncie zanim muszę się zatrzymać z powodu kurczowego bólu łydki. Regeneracja zajmuje 3-5 minut. Nie mogę chodzić pod górę, w zimnej pogodzie ani więcej niż 2 spacery dziennie bez wyczerpania.
Mam teraz ból spoczynkowy w nocy w lewej stopie. Zwieszam nogę z łóżka i prawie nie śpię. Nie mogę nosić normalnych butów przez owrzodzenie na prawym palcu - district nurse zmienia opatrunki 3 razy w tygodniu.
Mam też cukrzycę typu 2 (HbA1c 78) z neuropatią obwodową, nadciśnienie i wcześniejszy zawał w 2021. Skumulowany efekt uniemożliwia normalną codzienną aktywność.
Nie mogę poruszać się bezpiecznie (ryzyko potknięcia od owrzodzenia stopy), powtarzalnie (po 2 próbach jestem wyczerpany), w akceptowalnym standardzie ani w rozsądnym czasie.
Uważam, że ma zastosowanie Descriptor 12d (10 punktów)."
Dowody
- Wyniki ABPI (Ankle-Brachial Pressure Index)
- Wyniki Doppler USG tętnic
- Angio-MR lub CT angiografia
- Listy od chirurga naczyniowego
- Dokumentacja angioplastyki/bypassu
- Dokumentacja owrzodzeń lub amputacji
- Listy district nurse o opatrunkach
- Lista leków
- Wyniki sercowe (PAD często z chorobą wieńcową)
Potrzebujesz pomocy z formularzem PIP2?
PIPpomoc przygotowuje spersonalizowane odpowiedzi do wszystkich 12 aktywności PIP - po polsku do zrozumienia i po angielsku do wklejenia do formularza. Wystarczy opisać chorobę po polsku.
Wypróbuj jedną aktywność za darmo Zobacz cennikNajczęściej zadawane pytania
Mam łagodne chromanie - mogę chodzić 300 m. Czy PIP?
300 m to prawdopodobnie 0 punktów w Aktywności 12 (Descriptor 12a). Ale pomyśl - czy 300 m wystarczy do normalnego życia? Sklep, przystanek autobusowy, lekarz - często dalej. Jeśli to ograniczenie ma znaczący wpływ na życie, może być punktów w Aktywności 11.
Po angioplastyce czuję się lepiej - czy stracę PIP?
Po angioplastyce wiele osób ma poprawę 1-2 lata. Ale PAD jest progresywne i często wraca. Jeśli aktualnie chodzisz 300+ m bez bólu, PIP rzeczywiście może być trudniejszy. Przy następnym pogorszeniu można ubiegać się ponownie.
Po amputacji - automatycznie PIP?
Praktycznie tak. Po amputacji powyżej kolana niemal pewnie enhanced mobility (Descriptor 12f). Po amputacji poniżej kolana z protezą - zazwyczaj standard lub enhanced mobility. Patrz "PIP za protezy i amputację".
Cukrzyca + PAD + neuropatia - jak opisać?
Pokaż kumulatywny efekt. Cukrzyca maskuje ból PAD przez neuropatię. Razem zwiększają ryzyko amputacji, owrzodzeń, infekcji. Każda choroba sama by punktowała, razem dają jeszcze więcej. Patrz "PIP przy wielu schorzeniach".
Co jeśli rzuciłem palenie - czy DWP zaakceptuje mnie?
Tak. Zaprzestanie palenia jest leczeniem PAD, nie powodem do odmowy PIP. DWP nie ocenia "winy". Rzucenie palenia po latach jest oznaką wysiłku, a nie braku potrzeb.
Mam ból spoczynkowy w nogach w nocy - jak udowodnić?
List od specjalisty naczyniowego o stadium III PAD. Zapis snu lub własny dziennik snu pokazujący zwieszanie nóg, częste budzenia. ABPI poniżej 0,4 to ciężki PAD.
Cilostazol zwiększa mój dystans - czy DWP to widzi?
Cilostazol może zwiększyć dystans o 50-100%. Ale nadal masz PAD i ograniczenia. Opisz dystans NA cilostazolu - jeśli to nadal poniżej 50 m, kwalifikuje. Skutki uboczne cilostazolu (bóle głowy, biegunka) też się liczą.
Mam owrzodzenia stóp - jak opisać codzienne wpływ?
Dziennik opatrunków (district nurse 3-7x tygodniowo), niemożność noszenia normalnego obuwia, lęk przed amputacją, ograniczenia higieniczne (mycie z opatrunkiem), izolacja społeczna. Listy od podiatry lub vascular team są mocne.
Ile może być wart Twój PIP?
Kwota zależy od tego, które descriptory spełnia Twoja sytuacja, a nie od samej diagnozy. Jako punkt wyjścia wpisz poniżej swoją główną chorobę, żeby zobaczyć, jaką kwotę może osiągnąć skuteczny wniosek. To tylko szacunek - realna kwota zależy w całości od tego, jak DWP oceni Twoje trudności w 12 aktywnościach PIP.
Ile Twój PIP jest wart?
Oficjalne kwoty znajdziesz w pełnej tabeli stawek PIP 2026; jak punkty przekładają się na stawkę, wyjaśnia system punktów PIP. Zobacz też ile dokładnie możesz dostać.